Przewodnik prawny dla polskiej rodziny za granicą

Przewodnik prawny dla polskiej rodziny za granicą

Węgry

Najważniejsze informacje

Szkoła

Model edukacji

Edukacja dzieci zaczyna się od przedszkola, które jest obowiązkowe minimum 4 godziny dziennie dla dzieci, które w danym roku przedszkolnym do 31 sierpnia ukończą 3 lata, w niektórych przypadkach 4 lata. Zwolnienie z obowiązku uczęszczania do przedszkola na wniosek rodziców może wydać sekretarz gminy.

Szkoła podstawowa: wychowanie i nauka podstawowa głównie w 8-letnich szkołach podstawowych. Pomyślne ukończenie 8. klasy daje wykształcenie podstawowe.

Nabór do szkół średnich odbywa się na podstawie centralnie przeprowadzanego egzaminu.

Szkoły średnie:

  • Liceum: 4-, 6-, lub 8-letnie, w przypadku szkół z przygotowawczą klasą językową odpowiednio 5-, 7- lub 9-letnie.

Liceum branżowe:

  • Średnia szkoła branżowa: nauka trwa 5 lat (3 lata nauka zawodu + 2 lata przygotowanie do matury)

Szkoła branżowa:

  • Dziecko, które do dnia 31 sierpnia ukończy 6 lat, podlega obowiązkowi szkolnemu najpóźniej w następnym roku. Komisja złożona z ekspertów może zalecić uczęszczanie do przedszkola przez jeszcze jeden rok.

Obowiązek szkolny trwa do 16. roku życia.

Rok szkolny

Rozpoczęcie roku szkolnego: 1 września.

Zakończenie roku szkolnego: w połowie czerwca.

Przerwa jesienna: 1 tydzień koniec października.

Przerwa wiosenna: 1 tydzień około Wielkanocy.

Dokładne terminy ustalane są zawsze dla każdego roku szkolnego osobno.

Procedura naboru dziecka do przedszkola i szkoły

Zapisy do szkoły dzieci, które osiągnęły wymagany wiek obowiązkowego nauczania (ukończenie 6. roku życia do 31 sierpnia roku, w którym rozpoczyna się rok szkolny), odbywają się zawsze w kwietniu, a dokładny termin ogłasza Urząd Państwowy na 30 dni przed terminem zapisów. Wymagane są następujące dokumenty:

  • karta zameldowania dziecka i rodziców,
  • opinia przedszkola w oryginale,
  • dokument potwierdzający tożsamość dziecka (akt urodzenia, paszport lub dowód osobisty),
  • karta ubezpieczenia zdrowotnego,
  • ewentualnie opinia doradcy ds. wychowania,
  • inne, wymagane przez poszczególne placówki, jak np. książeczka szczepień, karta badań lekarskich dziecka,
  • oświadczenia: formularz do zapisu, oświadczenie opiekunów prawnych, oświadczenie o wyborze nauki przedmiotu etyki lub religii, oświadczenie o miejscu pobytu, informacja/zgoda na wykorzystanie i przetwarzanie danych dziecka,
  • ewentualnie oświadczenie o uczęszczaniu na dodatkowe zajęcia, oświadczenie dotyczące posiłków, formularz do legitymacji uczniowskiej.

Każda placówka może prosić o dodatkowe dokumenty.

Dokumenty wymagane w celu zapisania dziecka do przedszkola:

  • formularz zgłoszenia,
  • dokument potwierdzający przynależność do rejonu (np. na podstawie adresu zamieszkania),
  • oświadczenie rodziców o prawie do opieki,
  • karta zameldowania dziecka i rodziców,
  • odpis aktu urodzenia,
  • karta ubezpieczenia zdrowotnego,
  • dokument potwierdzający ewentualne choroby dziecka,
  • w przypadku obcokrajowców zaświadczenie potwierdzające podstawę prawną pobytu
    na Węgrzech.

Każda placówka może prosić o dodatkowe dokumenty.

Dokumenty powinny być przetłumaczone przez biura tłumaczeń lub osoby do tego uprawnione.

Obowiązki i prawa ucznia

Obowiązki:

  • Uczeń ma obowiązek udziału w zajęciach dziennych i pozostania w szkole (podstawowej) do godz. 16:00.

Prawa:

  • Podręczniki niezbędne do nauki w szkole podstawowej uczniowie otrzymują nieodpłatnie.
  • W zależności od sytuacji materialnej rodziny na wniosek rodziców lub opiekunów uczeń może otrzymywać dofinansowanie do posiłków lub zwolnienie z należnych opłat.
  • W razie potrzeby uczeń ma dostęp do kształcenia specjalnego, które nieodpłatnie zapewnia państwo.
  • Uczeń ma dostęp do bezpłatnej, systematycznej kontroli i opieki zdrowotnej.

Obowiązki i prawa rodzica

Nie odbiegają od przepisów polskich. Zalecane jest przestrzeganie regulaminu szkoły, udział w życiu szkoły, wykonywanie obowiązkowych badań lekarskich.

System wsparcia szkolnego

Każda szkoła współpracuje z psychologiem, który może udzielić pomocy uczniom potrzebującym wsparcia. Szkoła zapewnia bezpłatną kontrolę zdrowia, w tym również stomatologa.

Lokalne władze (urzędy powiatowe) prowadzą ewidencję dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu i przekazują informacje szkołom względem miejsca zamieszkania dzieci. Szkoły te zgodnie ze swoimi kompetencjami terytorialnymi mają obowiązek przyjęcia dziecka do szkoły zamieszkałego w ich rejonie.

Istnieje możliwość otrzymania wsparcia finansowego lub stypendium socjalnego.

Najczęstsze nieporozumienia

Niedostosowanie programu nauczania do indywidualnych możliwości uczniów, brak możliwości selekcjonowania i pokierowania szczególnie uzdolnionych uczniów, czy wsparcia tych mniej zdolnych. 

Wychowanie
 

Obowiązki i prawa rodzica

Obowiązkiem rodziców/opiekunów jest zapewnienie realizacji obowiązku szkolnego (również przedszkolnego) przez dziecko.

Na Węgrzech nie ma granicy wiekowej dotyczącej pozostawiania dziecka samego w domu. Natomiast postępowanie przeciw rodzicom jest rozpoczynane, jeśli w trakcie pozostawania dziecka bez opieki doszło do bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia dziecka.  

System świadczeń socjalnych

Zasiłek rodzinny przysługuje dziecku/dzieciom przebywającym na Węgrzech wraz z rodzicem/rodzicami. Zasiłek przysługuje od momentu złożenia wniosku (w przypadku wcześniejszych uprawnień maksymalnie na 2 miesiące wstecz) do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole średniej.

Wysokość zasiłku obrazuje tabela:

Liczba dzieci

Wysokość zasiłku
na 1 dziecko w HUF/m-c

Wysokość zasiłku
na jedno dziecko
w przypadku gdy jest wychowywane przez
1 rodzica

1

12 200

13 700

2

13 300

14 800

3 lub więcej

16 000

17 000

Dziecko z  niepełnosprawnością

23 300

25 900

Wniosek o zasiłek należy złożyć w urzędzie Magyar Államkincstár.

www.cst.tcs.allamkincstar.gov.hu

Jednemu z rodziców przysługuje również ulga dotycząca podstawy opodatkowania w ww. okresie. Można się o nią ubiegać, składając oświadczenie u pracodawcy – w takim przypadku z jej uwzględnieniem będzie wypłacana miesięczna pensja – lub przy składaniu rocznego zeznania podatkowego (PIT).

Problemy wychowawcze

Na Węgrzech istnieją fundacje pomocy dzieciom (np. Kék-vonal Gyermekkrízis Alapítvány), które są całodobowym telefonem zaufania, w niektórych sytuacjach podejmują interwencję oraz organizują szkolenia – tel. 116111, www.kek-vonal.hu;

Karalność za popełnienie niektórych przestępstw jest możliwa od 12. roku życia. Karą może być umieszczenie w zakładzie poprawczym.

Problemy rodzinne

Zgodnie ze statystykami prowadzonymi przez telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, problemy rodzinne (przemoc, śmierć członka rodziny, rozwody, itp.) są częstym powodem występowania o pomoc.

Problemy z prawem
 

Gdzie szukać pomocy

Dostęp do pomocy prawnej

Warunkiem przyznania pełnomocnika jest złożenie wniosku na odpowiednim druku i złożenie
go w  stołecznym lub wojewódzkim Urzędzie Państwowym (Kormányhivatal).

Przyznanie pełnomocnika z urzędu nie obejmuje postępowań cywilnych i egzekucyjnych) i jest uzależnione od kryteriów finansowych wnioskodawcy (bardzo niskie dochody). Szczegółowe informacje znajdują się na stronie internetowej: www.kormanyablak.hu

Tu znajdziesz pomoc
 

Lista kontaktów na Węgrzech

Organizacje zajmujące się pomocą prawną w przypadku przemocy domowej:

Lista organizacji polonijnych na Węgrzech

  • Polskie Stowarzyszenie Kulturalne im. Józefa Bema: 1051 Budapest Nádor u.34.II/1, tel. +36 1 311-0216,tel./fax:+36 1 312-8204, www.bem.hu;
  • Stowarzyszenie Katolików Polskich p.w. św. Wojciecha: 1103 Budapest, Óhegy utca 11, tel. +36-1-262-69-08 , adalbert@adalbert.hu, www.adalbert.hu;
  • Stowarzyszenie Kulturalne Polonia Nova: 1061 Budapest, Jókai tér 1, biuro@polonianova.hu, www.facebook.com/polonianova, www.polonianova.hu;
  • Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech: 1102 Budapest, Állomás u. 10. ,t +36 1 261 17 98, fax: +36 1 260 72 98, olko@polonia.hu, www.polonia.hu;
  • Narodowościowa Szkoła Nauczania Języka Polskiego na Węgrzech, 1102 Budapest, Állomás u. 10, tel. +36 1 2612748, szkolpol@polonia.hu;
  • Szkolny Punkt Konsultacyjny im. Sándora Petőfiego przy Ambasadzie RP w Budapeszcie, 1025 Budapest, Törökvész út 15, tel. +36 1 3268306, +36 707013847.

Lista kontaktów w Polsce

Instytucja

Dane kontaktowe

Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Departament Konsularny

Adres: Al. Szucha 23, 00-580 Warszawa

Telefon: (22) 523-90-00

Strona internetowa: www.gov.pl/web/dyplomacja

Telefon: (22) 523-94-44

E-mail: DK.Sekretariat@msz.gov.pl,  

informacja.konsularna@msz.gov.pl

Ministerstwo Sprawiedliwości

Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich

Adres: Al. Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa

Telefon: (22) 239-07-40

Strona internetowa: zobacz

Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej

Departament Polityki Rodzinnej

Adres: ul. Nowogrodzka 1/3/5,  00‐513 Warszawa

Telefon: (22)250-01-08

Strona internetowa: www.gov.pl/web/rodzina

Telefon: (22) 461-60-60

E-mail: sekretariat.dsr@mrpips.gov.pl

Rzecznik Praw Dziecka

Adres: ul. Chocimska 6, 00-791 Warszawa

Telefon: (22) 583-66-00

Dziecięcy Telefon Zaufania: 800-12-12-12

E-mail: rpd@brpd.gov.pl

Strona internetowa: www.brpd.gov.pl

Rzecznik Praw Obywatelskich

Adres: Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa

Telefon: (22) 551-77-00

Infolinia: 800-676-676

E-mail: biurorzecznika@brpo.gov.pl

Strona internetowa: www.rpo.gov.pl

Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie

Telefon: (22) 599-71-20

E-mail: sekretariat@wcpr.pl

Strona internetowa: www.wcpr.pl

Zielona Linia

(udziela pomocy w zakresie usług rynku pracy i dostępnych świadczeń)

Adres: Centrum Informacyjno-Konsultacyjne Służb Zatrudnienia Zielona Linia, ul. Trawiasta 20b, 15-161 Białystok

Telefon: 19524 (Infolinia)

E-mail: biuro@zielonalinia.gov.pl

Strona internetowa: www.zielonalinia.gov.pl

Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą

Adres: ul. Kielecka 43, 02-530 Warszawa

Telefon: (22) 469-11-26

E-mail: sekretariat@orpeg.pl

Strona internetowa: www.orpeg.pl

Warszawski Ośrodek Interwencji Kryzysowej

Adres: ul. 6-go Sierpnia 1/5, 02-843 Warszawa

Telefon: (22) 855-44-32

E-mail: sekretariat@woik.waw.pl

Wykaz ośrodków interwencji kryzysowej dla poszczególnych województw: zobacz

Stowarzyszenie Polski Komitet Narodowy Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci – UNICEF

Adres: ul. Rolna 175 D, 02-729 Warszawa

Telefon: (22) 568-03-00

E-mail: unicef@unicef.pl

Strona internetowa: www.unicef.pl

Ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”

Telefon: 800-120-002

Strona internetowa: zobacz

Komitet Ochrony Praw Dziecka

Adres: ul. Oleandrów 6, III piętro,  00-629 Warszawa

Telefon: (22) 626-94-19

E-mail: kopd@kopd.pl

Strona internetowa: www.kopd.pl