Przewodnik prawny dla polskiej rodziny za granicą

Przewodnik prawny dla polskiej rodziny za granicą

Litwa

Najważniejsze informacje

Szkoła

Model edukacji

Rodzaje szkół

Szkoły kształcenia formalnego są dzielone na następujące grupy:

  • ogólnokształcące;
  • zawodowe;
  • wyższe.

Szkoły ogólnokształcące są dzielone na następujące typy: szkoła początkowa, progimnazjum, szkoła podstawowa, gimnazjum.

Etapy edukacji:

Pradinė mokykla (szkoła podstawowa)

Wiek: 7-10 lat

Pagrindinė mokykla (ogólnokształcąca szkoła średnia I stopnia)

Wiek: 10-17 lat

Gimnazija (ogólnokształcąca szkoła średnia I stopnia)

Wiek: 15-17 lat

Profesinė mokykla (zawodowa szkoła średnia I stopnia)

Wiek: 14-16/17 lat

Jaunimo mokykla (ogólnokształcąca szkoła średnia I stopnia)

Wiek: 11/12-22 lata

Mapa szkół (również w j. polskim) dostępna pod adresem: www.regia.lt

Procedura naboru dziecka do szkoły

Zgodnie z przepisami dzieci mogą rozpocząć kształcenie obowiązkowe w wieku 7 lat (lub wcześniej, jeśli dziecko jest gotowe do nauki szkolnej i uzyskało odpowiednie zaświadczenie od specjalistów Służb Pedagogiczno-Psychologicznych), a kończą ten etap w wieku 16 lat.

Kształcenie w publicznych szkołach podstawowych i średnich I stopnia jest bezpłatne. Rodzice mogą zapisać dziecko do wybranej szkoły (w niektórych samorządach, np. m. Wilna jest uruchomiona rejestracja elektroniczna lub w okienku obsługi interesantów w budynku samorządu, na terenie in. samorządów, zapisu można dokonać też bezpośrednio w wybranej placówce oświatowej). Niektóre gimnazja przeprowadzają selekcję na podstawie ustalonych wymogów, określających przedział ocen kwalifikujących z poszczególnych przedmiotów, i z uwzględnieniem takich aspektów społecznych, jak specjalne potrzeby edukacyjne. W przypadku, gdy liczba kandydatów znacznie przekracza liczbę dostępnych miejsc, komisje eksperckie Ministerstwa Oświaty, Nauki i Sportu RL przeprowadzają egzaminy wstępne i zatwierdzają ich wyniki.

Rodzice (opiekunowie prawni) ubiegający się o zapisanie dziecka do klasy pierwszej składają (odpowiednio w samorządzie, placówce oświatowej lub za pośrednictwem  www.svietimas.vilnius.lt) następujące dokumenty:

  • Wniosek
  • Zaświadczenie o ukończeniu edukacji przedszkolnej
  • Świadectwo urodzenia
  • Zaświadczenie medyczne

oraz opcjonalnie:

  • Zaświadczenie o zameldowaniu na terenie danego samorządu
  • Zaświadczenie o gotowości szkolnej (w przypadku, gdy dziecko nie ma ukończonych 7 lat)
  • Zaświadczenie o składzie rodziny

Wymagane jest tłumaczenie oficjalne polskich dokumentów.

Obowiązki i prawa ucznia

Prawa ucznia

  • Prawo do informacji. Uczniowie mają prawo wiedzieć, jakie szkoły działają, jakie programy nauczanie one realizują, jakie formy kształcenia mogą wybrać.
  • Prawo do nauki według własnych możliwości i zdolności, prawo do jakościowego kształcenia.
  • Prawo do bezstronnej oceny osiągnieć kształcenia. Uczniowie muszą znać kryteria, według których są oceniani w szkole.
  • Prawo do dokonania samodzielnego wyboru po ukończeniu wieku 14 lat programu nauczania etyki lub religii.
  • Prawo do otrzymania pomocy w dziedzinie kształcenia: psychologicznej, specjalnej pedagogicznej, socjalnej pedagogicznej, informacyjnej, porady specjalistów w dziedzinie wyboru zawodu.
  • Prawo do nauki we wzajemnym poszanowanym, psychologicznie i fizycznie bezpiecznym środowisku. Obciążenie szkoleniowe i środowisko muszą spełniać wymagania norm higieny.
  • Prawo do udziału w samorządzie szkolnym. Uczniowie mają prawo zakładania zrzeszeń, związków i in. organizacji, określonych w statucie szkoły. Najwyższą instytucją samorządności w szkole jest rada szkolna, w której skład wchodzą również uczniowie. Biorą udział w przyjmowaniu istotnych dla szkoły decyzji.

Obowiązki ucznia

Obowiązek nauki.

Obowiązek przestrzegania warunków określonych w umowie ze szkołą, wymagań określonych w regulaminie wewnętrznym szkoły oraz standardów zachowania ucznia

Obowiązek poszanowania nauczycieli, innych pracowników szkoły i członków społeczności, nie naruszania praw innych osób.

Obowiązki i prawa rodzica

Prawa rodziców

  • Prawo do uzyskania informacji o działających na terenie samorządu szkołach, programach oświatowych, formach kształcenia. Mają prawo uzyskać ze szkoły informacje, dot. kształcenia dziecka: o jego osiągnięciach, ocenach, trudnościach, zachowaniu, uczęszczaniu na lekcje.
  • Prawo wyboru dla dziecka programu, formy kształcenia, szkoły.
  • Prawo udziału  w samorządzie szkolnym. Rodzice uczniów mają prawo do tworzenia zrzeszeń, związków i in. organizacji. Mogą brać udział w pracach  Komisji ds. dobrobytu dziecka, w działalności rady szkoły. 
  • Prawo do wymagania dobrej jakości edukacji dla dziecka.
  • Prawo oddania sześciolatka do pierwszej klasy, jeśli jest wystarczająco dojrzały, aby rozpocząć naukę w szkole. Gotowość stwierdza samorządowa służba pedagogiczno-psychologiczna.

Obowiązki rodzica

  • Obowiązek dbania o edukację dziecka, by regularnie uczęszczało do szkoły i nie spóźniało się na lekcje. Jeśli dziecko nie może przybyć do szkoły, rodzice niezwłocznie muszą o tym fakcie poinformować placówkę oświatową.
  • Obowiązek dokonania za dzieci do 14. roku życia programu wychowania moralnego religii bądź etyki.
  • Obowiązek stworzenia dziecku zdrowych i bezpiecznych warunków życia, poszanowania osobowości dziecka, ochrony przed przemocą i wykorzystywaniem.
  • Obowiązek współpracy ze szkołą: kierownictwem, nauczycielami, in. specjalistami, świadczącymi pomoc specjalną, psychologiczną, socjalną, pedagogiczną. Rodzice musza uczestniczyć przy wyborze dla dziecka o potrzebach specjalnych, program kształcenia i szkoły.
  • Obowiązek zapewniania, by dziecko na czas miało wykonane badania lekarskie. Zaświadczenie medyczne, co roku należy przedstawić do dnia 15 września.
  • Obowiązek rozwijania wartości w dziecku, kontrolowania  i korygowania jego zachowania.

System wsparcia szkolnego

Litewska ustawa o oświacie określa formy pomocy, jest ona określana jako kompleksowa, czyli zawierająca wiele komponentów: poradnictwo zawodowe, informację oświatową, pomoc psychologiczną, pomoc socjalną, pedagogiczną, specjalna – pedagogiczna, oraz specjalną, opiekę zdrowotną, pomoc konsultacyjna. W praktyce w placówce oświatowej jest taka pomoc świadczona, o ile istnieje etat i jest on obsadzony przez specjalistę, posiadającego odpowiednie wykształcenie.

Więcej informacji: zobacz

 

Rok szkolny

Rok szkolny rozpoczyna się 1 września. Kończy się na początku czerwca (dla klas 1-4 oraz maturalnej) lub w końcu czerwca (dla pozostałych klas).

W ciągu roku jest kilka przerw:

  • Ferie jesienne, zaplanowane w dn. 26-30.10.2020
  • I ferie zimowe: 23.12.2020 – 05.01.2021
  • II ferie zimowe: 15-19.02.2021
  • Ferie wiosenne: 06-09.04.2021

Nauka języka litewskiego

Na Litwie działa ponad 60 szkół z polskim językiem nauczania. Bezpłatne kursy językowe są organizowane dla obywateli państw trzecich. Obywatele państw UE mogą skorzystać z szerokiej oferty płatnych kursów językowych, dostępnych tu: https://www.renkuosilietuva.lt/en/lithuanian-language-classes/

Wychowanie
 

Obowiązki rodzica

Art. 38 ust. 6 Konstytucji Republiki Litewskiej nakłada prawo i obowiązek rodziców do wychowywania dzieci na uczciwych ludzi i utrzymywania ich aż do osiągnięcia pełnoletności. Jest to podstawa pojęcia „władzy rodzicielskiej”, która jest szczegółowo opisana w innych aktach prawnych regulujących stosunki prawne w rodzinie. Władza rodzicielska  to całość praw i obowiązków wobec dziecka.

Wzajemne prawa i obowiązki dzieci i rodziców reguluje też część IV księgi III Kodeksu cywilnego RL:   Do momentu uzyskania pełnoletniości lub usamodzielnienia o dzieci mają troszczyć się rodzice. Rodzice mają prawo i obowiązek zapewnienia dzieciom należytego wykształcenia i wychowania, troszczenia się o ich zdrowie i mając na uwadze ich stan fizyczny i psychiczny, stworzenia korzystnych warunków do ich pełnego i harmonijnego rozwoju, tak aby dziecko było gotowe do samodzielnego życia w społeczeństwie. Rozdział XI księgi III Kodeksu cywilnego reguluje prawa i obowiązki rodziców w odniesieniu do ich dzieci, a rozdział XII określa wzajemne prawa majątkowe i obowiązki rodziców i dzieci.

Rodzice mają obowiązek zapewnić utrzymanie dzieciom do momentu osiągnięcia przez nie pełnoletności, tj. do ukończenia 18 lat, z wyjątkiem przypadków, gdy dziecko jest niezdolne do pracy z powodu kalectwa, wskutek czego uważa się, że nie osiągnęło ono pełnoletności. Ponadto obowiązek zapewnienia utrzymania spoczywający na rodzicu wobec dziecka nie wygasa z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, jeżeli dziecko nadal uczy się w trybie dziennym w szkole średniej, studiuje na uczelni lub uczy się w szkole zawodowej, nie osiągnęło wieku 24 lat i potrzebuje wsparcia finansowego. Świadczenia alimentacyjne przyznaje się dorosłym dzieciom, które nadal uczą się w trybie dziennym w szkole średniej, studiują na uczelni lub uczą się w szkole zawodowej do momentu ukończenia przez nie nauki lub osiągnięcia wieku 24 lat, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

Art. 38 ust. 6 Konstytucji Republiki Litewskiej nakłada prawo i obowiązek rodziców do wychowywania dzieci na uczciwych ludzi i utrzymywania ich aż do osiągnięcia pełnoletności. Jest to podstawa pojęcia „władzy rodzicielskiej”, która jest szczegółowo opisana w innych aktach prawnych regulujących stosunki prawne w rodzinie. Władza rodzicielska  to całość praw i obowiązków wobec dziecka.

Wzajemne prawa i obowiązki dzieci i rodziców reguluje też część IV księgi III Kodeksu cywilnego RL:   Do momentu uzyskania pełnoletniości lub usamodzielnienia o dzieci mają troszczyć się rodzice. Rodzice mają prawo i obowiązek zapewnienia dzieciom należytego wykształcenia i wychowania, troszczenia się o ich zdrowie i mając na uwadze ich stan fizyczny i psychiczny, stworzenia korzystnych warunków do ich pełnego i harmonijnego rozwoju, tak aby dziecko było gotowe do samodzielnego życia w społeczeństwie. Rozdział XI księgi III Kodeksu cywilnego reguluje prawa i obowiązki rodziców w odniesieniu do ich dzieci, a rozdział XII określa wzajemne prawa majątkowe i obowiązki rodziców i dzieci.

Rodzice mają obowiązek zapewnić utrzymanie dzieciom do momentu osiągnięcia przez nie pełnoletności, tj. do ukończenia 18 lat, z wyjątkiem przypadków, gdy dziecko jest niezdolne do pracy z powodu kalectwa, wskutek czego uważa się, że nie osiągnęło ono pełnoletności. Ponadto obowiązek zapewnienia utrzymania spoczywający na rodzicu wobec dziecka nie wygasa z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, jeżeli dziecko nadal uczy się w trybie dziennym w szkole średniej, studiuje na uczelni lub uczy się w szkole zawodowej, nie osiągnęło wieku 24 lat i potrzebuje wsparcia finansowego. Świadczenia alimentacyjne przyznaje się dorosłym dzieciom, które nadal uczą się w trybie dziennym w szkole średniej, studiują na uczelni lub uczą się w szkole zawodowej do momentu ukończenia przez nie nauki lub osiągnięcia wieku 24 lat, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

System świadczeń socjalnych

Państwowy system wspierania rodziny i dzieci jest dwojaki:  świadczenia niezależne od dochodów rodziny oraz świadczenia dla osób niezasobnych po dokonaniu oceny sytuacji finansowej i rodzinnej.

W niektórych samorządach, np. ASRW (Administracja Samorządu Rejonu Wileńskiego) zostały powołane odrębne ciała – Rady ds. Rodziny. Jest to kolegialne ciało doradcze działające na zasadzie pro bono.

Rada ds. Rodziny analizuje, monitoruje i poddaje ocenie przepisy mające wpływ na sytuację rodzin w samorządzie, przedkłada Radzie Samorządu Rejonu Wileńskiego propozycje na temat priorytetów dotyczących tworzenia w rejonie warunków prorodzinnych.

Nowo powołane ciało doradcze bierze ponadto udział w rozwiązywaniu aktualnych problemów rodzin, zajmuje się m.in. rozwojem usług i infrastruktury dla rodzin, kobiet w ciąży, dzieci, dla przykładu rozstrzyga kwestie dotyczące transportu publicznego, placów zabaw w podwórkach, pokoi dla dziecka i matki w miejscach pracy itd.

Jedną z funkcji Rady jest promocja rodziny, zapewnienie rodzinom dobrobytu społecznego i bezpieczeństwa materialnego, doskonalenie warunków do prokreacji. Zadaniem Rady jest również wspomaganie członków rodziny w godzeniu pracy z obowiązkami rodzicielskimi.

Rada zajmuje się również tworzeniem i doskonaleniem bezpiecznych warunków w rodzinie i dla rodziny, pracuje nad ulepszaniem usług publicznych skierowanych dla rodzin i ułatwianiem dostępu do nich, składa propozycje dotyczące tworzenia otoczenia przyjaznego dla rodzin.

Świadczenia ogólne

Rodzicom (opiekunom) wychowującym dzieci do 18. roku życia są wypłacane świadczenia w wysokości 50-60,06 euro (w przypadku 1 lub 2 dzieci) lub 70 oraz dodatkowe świadczenie w wysokości 40,17 euro w przypadku rodzin wielodzietnych na dziecko oraz rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnościami. Wniosek należy złożyć za pośrednictwem systemu www.spis.lt

Karta Rodziny

Z Karty Rodziny mogą korzystać rodziny wielodzietne i rodziny wychowujące dzieci z niepełnosprawnościami. Karta zapewnia ulgi specjalne, przywileje, zniżki na towary i usługi.

Zniżki posiadaczom Karty Rodziny oferuje już ponad 100 firm. Od września 2019 r. posiadacze kart mogą kupić taniej produkty spożywcze, artykuły gospodarstwa domowego, różne urządzenia, a także usługi zdrowotne, prawne, rozrywkowe lub w sferze urody. Partnerami oferującymi zniżki są m.in. supermarkety „Rimi”, „Maxima”, park wodny „Vichy”, centrum wystawiennicze Litexpo i inne. Karta Rodziny wydawana jest rodzinom wielodzietnym, wychowującym troje i więcej dzieci nieletnich (albo niepracujących uczniów czy studentów do 24 lat) oraz rodzinom wychowującym dzieci z niepełnosprawnościami. Takich rodzin jest na Litwie około 50 tys.

Wsparcie socjalne w samorządach

Wsparcie socjalne jest przydzielane uczniom, którzy uczą się według programu edukacji przedszkolnej lub ogólnej. To wsparcie przyznawane jest uczniom, jeśli średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi mniej niż 1,5 DWP (dochody wspierane przez państwo – 183 euro).

Wsparcie socjalne nie jest przyznawane uczniom, którzy uczą się według programów kształcenia dla dorosłych, jak również uczniom, którzy uczą się zarówno według programów ogólnokształcących, jak i według programów kształcenia zawodowego, finansowanych przez państwo lub samorządy, otrzymują stały lub tymczasowy zasiłek pielęgnacyjny (opiekuńczy) oraz tym, których rodzice są zwolnieni z płacenia za posiłki dzieci w bursach szkolnych.

W celu otrzymania wsparcia socjalnego dla uczniów wnioskodawca musi zwrócić się do gminy według zadeklarowanego miejsca zamieszkania, a jeśli miejsce zamieszkania nie jest zadeklarowane – do gminy, w której faktycznie mieszka.

Ubiegający się o pomoc wnioskodawcy muszą złożyć następujące dokumenty:

  • wypełniony wniosek – prośbę o wsparcie socjalne dla uczniów, wskazując, w której klasie uczy się dziecko;

  • zaświadczenie o dochodach członków rodziny (otrzymanych w ciągu ostatnich 3 miesięcy do złożenia podania o wsparcie socjalne dla uczniów lub miesiąca złożenia podania);

  • inne, w zależności od okoliczności, wskazane przez specjalistę zaświadczenia niezbędne do otrzymania pomocy socjalnej;

  • w przypadku gdy rodzina ubiegająca się o wsparcie socjalne dla uczniów otrzymuje zasiłek socjalny, wnioskodawca w celu otrzymania pomocy socjalnej powinien przedstawić krótki formularz podania.

Bezpłatne żywienie uczniom przydziela się od początku roku szkolnego do końca roku szkolnego, a gdy podanie jest złożone w okresie nauki – decyzja w sprawie przyznania wsparcia wchodzi w życie również do końca roku szkolnego.

Bezpłatne żywienie dla uczniów może być przydzielone i w innych przypadkach: gdy jedna z osób jest z niepełnosprawnościami lub ciężko chora, z powodu kalectwa, nieszczęśliwego wypadku, klęski żywiołowej, utraty żywiciela, gdy wspólnie mieszkające osoby wychowują troje lub więcej dzieci, gdy ojciec czy matka samotnie wychowują dziecko (dzieci), jeżeli średnie ogólne miesięczne dochody na osobę stanowią mniej niż 2 DWP (dochody wspierane przez państwo – 244 euro).

W sprawie wsparcia społecznego dla uczniów wnioskodawca może złożyć podanie od 1 lipca do 5 października roku kalendarzowego. Na wsparcie na zakup przyborów szkolnych przydziela się wypłaty w wielkości 2 wypłat bazowych (76 euro). Wsparcie może być świadczone zarówno w formie pieniężnej, jak i niepieniężnej (jeśli uczeń wychowuje się w rodzinie ryzyka społecznego).

Wsparcie socjalne dla uczniów reglamentuje Ustawa o Wsparciu Społecznym Republiki Litewskiej  i uchwały  poszczególnych lokalnych samorządów.

Ponadto od 1 stycznia 2020 r. zaczęła obowiązywać nowela Kodeksu postępowania cywilnego RL i nowa redakcja ustawy o zapewnianej przez państwo pomocy prawnej, według których państwo ma zapewnić nieodpłatną pomoc prawną – adwokata w rozprawach dotyczących wydania zezwoleń na zabranie dziecka z rodziny.

Problemy rodzinne

W przypadku rozwodu rodziców ustalenie dalszej władzy rodzicielskiej zależy od sposobu rozwodu.

W przypadku rozwiązania małżeństwa za obopólnym porozumieniem małżonków, będą oni musieli przedstawić w sądzie umowę dotyczącą skutków ich rozwodu (regulacja spraw majątkowych, świadczenia alimentacyjne na rzecz dzieci, itp.). Zgodnie z ust. 3 art. 3.53 Kodeksu cywilnego, przy wydawaniu orzeczenia o rozwodzie sąd zatwierdza umowę małżonków dotyczącą skutków rozwodu, przewidującą świadczenia alimentacyjne na rzecz dzieci małoletnich i małżonków wzajemnie oraz miejsca zamieszkania małoletnich dzieci, ich udziału w kształceniu dzieci oraz pozostałych praw majątkowych i obowiązków. Treść umowy zawiera się w orzeczeniu o rozwodzie. W przypadku istotnej zmiany okoliczności (choroby jednego z byłych małżonków, niezdolności do pracy, itp.) byli małżonkowie lub jedno z nich mogą zwrócić się do sądu o ponowne rozpatrzenie warunków ich umowy w odniesieniu do skutków rozwodu.

W przypadku rozwiązania małżeństwa na wniosek jednego z małżonków, we wniosku składanym do sądu należy również wskazać, w jaki sposób wnioskodawca zamierza wywiązać się ze swoich zobowiązań w stosunku do drugiego małżonka i ich małoletnich dzieci. Przy udzielaniu rozwodu sąd musi rozwiązać kwestie dotyczące zamieszkania i środków utrzymania małoletnich dzieci, środków utrzymania jednego z małżonków, uregulowania wspólności majątkowej małżonków, za wyjątkiem przypadków, w których kwestie majątkowe uregulowano obopólnym porozumieniem małżonków poświadczonym notarialnie (art. 3.59).

Rozwód oparty na winie obojga małżonków ma takie same skutki jak rozwiązanie małżeństwa za obopólnym porozumieniem małżonków (art. 3.51 do 3.54). Postępowanie rozwodowe oparte na winie jednego z małżonków podlega mutatis mutandis artykułowi 3.59 Kodeksu cywilnego.

W przypadku separacji jedno z małżonków może zwrócić się do sądu o uznanie separacji, jeżeli na skutek pewnych okoliczności, które mogą nie być zależne od drugiego małżonka, ich wspólne życie stało się niemożliwe lub może poważnie zaszkodzić interesom ich małoletnich dzieci, bądź małżonkowie nie są już zainteresowani wspólnym życiem. Przy wydawaniu orzeczenia w sprawie separacji sąd musi wyznaczyć małżonka, z którym dzieci mają zamieszkać, ustalić alimenty na dzieci oraz zaangażowanie ojca/matki w separacji w kształcenie dzieci. Oboje małżonkowie mogą wspólnie wystąpić do sądu o uznanie ich separacji, w przypadku gdy zawarli umowę dotyczącą skutków separacji przewidującą ich miejsce zamieszkania, alimenty i wykształcenie ich małoletnich dzieci, jak również uregulowanie spraw majątkowych i wzajemnych alimentów. W przypadku gdy małżonkowie zawarli umowę dotyczącą skutków separacji, sąd zatwierdza umowę, pod warunkiem że jest ona zgodna z porządkiem publicznym, prawami i prawnym interesem ich małoletnich dzieci lub jednego z małżonków. Po zatwierdzeniu umowy sąd włącza jej treść do orzeczenia o separacji.

W sytuacji gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę. W tym celu w Kodeksie cywilnym przewidziano instytucję opieki i kurateli nad osobami małoletnimi. Podstawy do objęcia dziecka tymczasową i stałą opieką/kuratelą przewidują artykuły 3.254 i 3.257 (KC RL).

Według obowiązujących przepisów: opiekun społeczny to osoba, która ukończyła szkolenia dla opiekunów i rodziców zastępczych (SzORZ), uzyskała pozytywną opinię i jest gotowa przyjąć do swej rodziny jedno lub kilkoro dzieci w celu zwrócenia dzieci ich rodzicom biologicznym, rodzicom przybranym lub stałym opiekunom.

Opiekun dyżurny – osoba fizyczna, która zgodnie z Kodeksem Cywilnym Republiki Litewskiej spełnia wymagania opiekuna (kuratora), ukończyła szkolenia dla opiekunów i rodziców zastępczych i uzyskała pozytywną opinię. Ponieważ celem tymczasowej opieki jest zwrócenie dziecka rodzinie, opiekun dyżurny będzie mógł opiekować się dziećmi do tego czasu, aż one będą mogły powrócić do swojej rodziny lub będzie szukać dla nich stałych opiekunów (kuratorów) bądź rodziny adopcyjnej. Okres tymczasowej opieki nad dzieckiem (kurateli) może trwać nie dłużej niż 12 miesięcy.

Opiekunem dyżurnym może zostać rodzina lub osoba fizyczna, która nie jest karana, nie była jej ograniczana władza rodzicielska, nie była odsunięta od obowiązków opiekuna (kuratora), jest zdrowa (nie cierpi z powodu chorób psychicznych lub innych), posiada własne mieszkanie lub je wynajmuje, jest w wieku 21-65 lat.

Problemy z prawem
 

System opieki społecznej

Przemoc fizyczna, psychologiczna, seksualna wobec dzieci jest zakazana prawnie. Ubóstwo z przyczyn obiektywnych nie jest uważane za zaniedbanie.

Rodzice mają zadbać o to, czy dziecko w wieku do lat 6 bez obiektywnej konieczności nie było pozostawione samo bez nadzoru osób powyżej 14 lat.

Zawiadomienie o przypuszczalnym naruszeniu praw dziecka jest rozpoznawane w ciągu 3 dni roboczych lub w ciągu 6 godzin, jeśli zawiadomienie dotyczy zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa dzieci. Na zawiadomienia policji dotyczących dziecka będącego w niebezpiecznym dla niego środowiska funkcjonariusze Służb Ochrony Praw Dziecka reagują w ciągu godziny.

Dostęp do pomocy prawnej

Ustawa o gwarantowanej przez państwo pomocy prawnej uprawnia każdą osobę legalnie przebywającą na Litwie do bezpłatnej podstawowej pomocy prawnej (otrzymania porad prawnych). Pracownicy administracji miejskiej, urzędnicy, prawnicy lub specjaliści z instytucji publicznych, z którymi dany samorząd ma zawarte umowy, osobiście doradzą, jak rozwiązać spór poza sądem, poinformują o systemie prawnym, ustawach i innych aktach prawnych, pomogą w przygotowaniu ugody i zawarciu wtórnych umów prawnych. Podstawowa pomoc prawna musi być udzielona natychmiast. Jeśli nie jest to możliwe, petenta informują o terminie spotkania wyznaczonym nie później niż 5 dni po złożeniu wniosku. Osoby, które chcą otrzymać podstawową pomoc prawną, muszą złożyć wniosek do samorządu zgodnie z deklarowanym miejscem zamieszkania.

Wtórna pomoc prawna (przygotowanie dokumentów, obrona i reprezentowanie interesów w sprawach, w tym postępowaniu egzekucyjnym, reprezentacja w sprawach pozasądowego rozstrzygania sporów) udzielana jest wyłącznie osobom, których dochód nie osiąga określonego filaru finansowego. Istnieją dwa poziomy finansowania pomocy prawnej. Jeśli dochody i mienie petenta nie przekracza pierwszego poziomu finansowania, otrzyma on bezpłatnego prawnika, jeśli nie przekracza drugiego poziomu – 50 procent kosztów zostanie zwrócone przez państwo. Wysokość dochodów obliczana jest na podstawie rocznej deklaracji dochodów.

W sprawie przyznania finansowanego przez państwo prawnika należy skontaktować się z właściwym Urzędem ds. Pomocy Prawnej w danym samorządzie.

Więcej informacji jest tu:  www.teisinepagalba.lt

Gdzie szukać pomocy

Przykładowe listy adwokatów działających na Litwie i deklarujących znajomość języka polskiego dostępne są na stronie Ambasady RP w Wilnie: zobacz

Wydział Konsularny Ambasady RP w Wilnie nie bierze odpowiedzialności za jakość świadczonych usług oraz inne zobowiązania mogące wyniknąć z zatrudnienia wymienionych osób lub kancelarii.

Tu znajdziesz pomoc
 

Lista kontaktów na Litwie

  • Państwowa Służba Ochrony Praw Dziecka www.vaikoteises.lt
  • Linia telefoniczna udzielająca pomocy dzieciom 116 111 www.pagalbavaikams.lt I-V godz. 11 00-19 00
  • Linia telefoniczna udzielająca pomocy rodzicom 8 800 900 12, tevulinija.lt, I-V 11-13 i 17-21 godz.
  • Linia dla dzieci 116 111 www.vaikulinija.lt, I-VII, godz. 11-23 00
  • Linia dla młodzieży 880028888, jaunimolinija.lt, I-VII (całodobowo)

Inne organizacje udzielające pomocy:

Nazwa organizacji:

Tel.

Mail:

Centrum Pomocy Rodzinom Osób Zaginionych

(+370 5) 248 3373

centras1@missing.lt

natalija@missing.lt

Instytucja non profit Instytut Więzi Rodzinnych

(+370  37) 750 935, +370  698 23995

pagalba@ssinstitut.lt

Instytucja non profit Centrum Wsparcia psychologicznego i konsultacji

+370  673 22562, +370  650 63789

ppkcentras@yahoo.com

Instytucja non profit  Dom opieki tymczasowej dla dzieci „Atsigręžk į vaikus“

(+370  5) 238 5770, +370  673 17380

atsigrezk@gmail.com

Instytucja non profit Centrum Socjalne dla dzieci i młodzieży

(+370  5) 237 2548

info@vpscentras.lt

Centrum Kryzysowe w Telszach

(+370  444) 74282, +370  683 96793, +370  671 16590

kriziucentras@gmail.com

Instytucja non profit  Inicjatywa Pomocy Niepełnoletnim

+370  672 35298

info@ppi.lt

Instytucja non profit  Centrum Pomocy Dzieciom

(+370  5) 271 5980, +370  611 43567

pvc@pvc.lt

Caritas Archidiecezji Wileńskiej

(+370  5) 212 1653, +370  685 77347

mvnamai@vilnius.caritas.lt

Fundacja charytatywna „Algojimas“

+370  699 54778

info@algojimas.lt

Organizacja społeczna „Gelbėkit vaikus“

(+370  5) 261 815, +370  682 62772

informacija@savethechildren.org

Wspólnota Kraju Jurborskiego Samarytanina na Litwie

+370  638 36475, +370  681 77002

jurbarkovdc@gmail.com

Centrum koordynacyjne „Gilė“

+370  622 48966, +370  610 10715

koordinaciniscentras@gmail.com

Centrum Kryzysowe w Rosieniach

+370  657 87475

info@kriziucentras.eu

Instytucja non profit „Visų Šventųjų šeimos paramos centras“

(+370  5) 212 1991

seimos.centras@gmail.com

Instytucja non profit Narodowa Agencja Rozwoju Regionów

+370  607 79707

info@nrda.lt; aida@nrda.lt

Lista organizacji polonijnych na Litwie

„Dom Kultury Polskiej w Wilnie“

adres: ul. Naugarduko 76, LT-03202 Vilnius, Lietuva
tel.: +370 5 233 3663
faks: +370 5 233 3596
e-mail: info@polskidom.lt

Związek Polaków na Litwie

Naugarduko 76, LT-03202 Wilno
tel.: +370 5 2331056
faks: +370 5 2331056
e-mail: biuro@zpl.lt

Lista kontaktów w Polsce

Instytucja

Dane kontaktowe

Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Departament Konsularny

Adres: Al. Szucha 23, 00-580 Warszawa

Telefon: (22) 523-90-00

Strona internetowa: www.gov.pl/web/dyplomacja

Telefon: (22) 523-94-44

E-mail: DK.Sekretariat@msz.gov.pl,  

informacja.konsularna@msz.gov.pl

Ministerstwo Sprawiedliwości

Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich

Adres: Al. Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa

Telefon: (22) 239-07-40

Strona internetowa: zobacz

Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej

Departament Polityki Rodzinnej

Adres: ul. Nowogrodzka 1/3/5,  00‐513 Warszawa

Telefon: (22)250-01-08

Strona internetowa: www.gov.pl/web/rodzina

Telefon: (22) 461-60-60

E-mail: sekretariat.dsr@mrpips.gov.pl

Rzecznik Praw Dziecka

Adres: ul. Chocimska 6, 00-791 Warszawa

Telefon: (22) 583-66-00

Dziecięcy Telefon Zaufania: 800-12-12-12

E-mail: rpd@brpd.gov.pl

Strona internetowa: www.brpd.gov.pl

Rzecznik Praw Obywatelskich

Adres: Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa

Telefon: (22) 551-77-00

Infolinia: 800-676-676

E-mail: biurorzecznika@brpo.gov.pl

Strona internetowa: www.rpo.gov.pl

Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie

Telefon: (22) 599-71-20

E-mail: sekretariat@wcpr.pl

Strona internetowa: www.wcpr.pl

Zielona Linia

(udziela pomocy w zakresie usług rynku pracy i dostępnych świadczeń)

Adres: Centrum Informacyjno-Konsultacyjne Służb Zatrudnienia Zielona Linia, ul. Trawiasta 20b, 15-161 Białystok

Telefon: 19524 (Infolinia)

E-mail: biuro@zielonalinia.gov.pl

Strona internetowa: www.zielonalinia.gov.pl

Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą

Adres: ul. Kielecka 43, 02-530 Warszawa

Telefon: (22) 469-11-26

E-mail: sekretariat@orpeg.pl

Strona internetowa: www.orpeg.pl

Warszawski Ośrodek Interwencji Kryzysowej

Adres: ul. 6-go Sierpnia 1/5, 02-843 Warszawa

Telefon: (22) 855-44-32

E-mail: sekretariat@woik.waw.pl

Wykaz ośrodków interwencji kryzysowej dla poszczególnych województw: zobacz

Stowarzyszenie Polski Komitet Narodowy Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci – UNICEF

Adres: ul. Rolna 175 D, 02-729 Warszawa

Telefon: (22) 568-03-00

E-mail: unicef@unicef.pl

Strona internetowa: www.unicef.pl

Ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”

Telefon: 800-120-002

Strona internetowa: zobacz

Komitet Ochrony Praw Dziecka

Adres: ul. Oleandrów 6, III piętro,  00-629 Warszawa

Telefon: (22) 626-94-19

E-mail: kopd@kopd.pl

Strona internetowa: www.kopd.pl