Przewodnik prawny dla polskiej rodziny za granicą

Przewodnik prawny dla polskiej rodziny za granicą

Finlandia

Najważniejsze informacje

Szkoła

Model edukacji

Fiński system edukacji składa się z kilku stopni:

  • edukacja przedszkolna (obejmuje dzieci w wieku do 6 lat),
  • zerowy stopień nauczania (dla dzieci w wieku 6 lat),
  • I stopień nauczania – szkoła podstawowa (niższy stopień nauczania podstawowego obejmuje klasy 1-6, klasy 7-9 to gimnazjum),
  • II stopień nauczania (szkoły zawodowe oraz licea),
  • wyższy stopień nauczania (wyższe szkoły zawodowe oraz uniwersytety).

Finlandia jest krajem dwóch języków urzędowych, którymi są język fiński i szwedzki. Dziecko może odbywać w tym kraju naukę na wszystkich szczeblach nauczania po fińsku lub po szwedzku. Istnieją tu także nieliczne szkoły państwowe i prywatne, w których nauczanie odbywa się tylko po angielsku.

W Finlandii obowiązek uczęszczania do szkoły podstawowej odnosi się do dzieci kończących 7 lat w roku szkolnym rozpoczęcia nauki i obejmuje 9 klas szkoły podstawowej.

Procedura naboru dziecka do szkoły

Przedszkole

Aby zapisać dziecko do fińskiego przedszkola publicznego najlepiej skontaktować się z dyrektorem rejonowego przedszkola publicznego i zapytać o wolne miejsce oraz sprawy związane ze zgłaszaniem dziecka w przypadku, gdy nie posiada ono jeszcze fińskiego numeru ewidencyjnego (odpowiednik polskiego PESEL). Jeśli dziecko posiada wspomniany numer ewidencyjny można go zgłosić do przedszkola elektronicznie. Poszczególne miasta mają swoje strony internetowe dotyczące opieki przedszkolnej. W Helsinkach jest to strona: zobacz. Jest również wyznaczony pracownik w Helsinkach, p. Katja Almusa, tel. +358 9 310 411 38, kom. + 358 50 552 09 62, który udziela informacji odnośnie do opieki przedszkolnej w stolicy.

Po zgłoszeniu dziecka do przedszkola rodzice muszą wykazać stan dochodów w celu naliczenia opłat za przedszkole.

Przedszkola anglojęzyczne w Helsinkach są przedszkolami prywatnymi. Chcąc zapisać dziecko do takiego przedszkola rodzic powinien skontaktować się bezpośrednio z dyrektorem danej placówki.

Szkoła

Dziecko w wieku 6-17 lat, które nie zna języka fińskiego, a będzie odbywać naukę w szkole fińskiej z językiem nauczania fińskim musi zostać zgłoszone przez rodzica do klasy przygotowawczej (valmistavan opetuksen luokka). W klasie przygotowawczej odbywa się intensywne nauczanie języka fińskiego, kultury, historii  Finlandii itp. Nauka trwa maksymalnie rok, po czym szkoła kieruje dziecko  do normalnej klasy z fińskim jako drugim językiem ojczystym. Szkoła może także zapewnić nauczanie wspomagające/wyrównawcze i wskazać, gdzie odbywają się szkolne lekcje języka ojczystego oraz religii własnego wyznania. Podobny proces zgłaszania jest w szkołach z nauczaniem po szwedzku.

Najlepiej zacząć od kontaktu ze szkołą rejonową, która dalej pokieruje i udzieli odpowiednich informacji.

Z dokumentów, o które zwykle pytają władze szkół, to: wyciąg z Rejestru Ewidencji Ludności (potwierdzający zamieszkanie w Finlandii), oficjalne tłumaczenia poprzednich świadectw szkolnych, głównie ostatniego, tłumaczenia oficjalne zaświadczeń dotyczących np. dysleksji, pewnych chorób czy zaburzeń itp.

W celu zgłoszenia dziecka nie znającego języka fińskiego do fińskiej szkoły publicznej do klasy zerowej oraz do szkoły podstawowej (klasy 1-6) w Helsinkach warto skontaktować się z pracownikiem sektora oświaty – p. Hannaleena Maarianvaara, tel. 09 310 28 105, valmistavaopetus@hel.fi, który udzieli potrzebnych informacji. Rodzic zgłasza dziecko do klasy przygotowawczej w Wydziale Oświaty: zobacz. Kwestionariusz można  złożyć w szkole rejonowej bądź przesłać go bezpośrednio do Wydziału Oświaty (w Helsinkach na adres: valmistava opetus@hel.fi)

W Helsinkach prywatne szkoły angielskojęzyczne to np.:

Szkoła Międzynarodowa w Helsinkach
The International School of Helsinki
Adres: Selkämerenkatu 11, 00180 Helsinki
Osoba do kontaktu:
Katja Lehtonen
Admissions & Communications
katjal@ishelsinki.fi
tel. 6866 1625

Pierwszym krokiem jest kontakt ze szkołą i zorientowanie się, czy są wolne miejsca. Jeśli są, składa się podanie Application for Admission on-line, wwwshelsinki.openapply.com. Należy też opłacić kartą bankową opłatę za zgłoszenie dziecka do szkoły (Application fee). Potem następują kolejne opłaty.  Opłaty za rok szkolny kształtują się w granicach ok. 20 000 euro. Z wysokością opłat można się zapoznać na stronach szkoły.

Podane na stronach opłaty nie zawsze oddają stan faktyczny, dlatego dobrze jest skontaktować się z  działem administracji w szkole i uzyskać dokładne informacje dotyczące kwestii finansowych.

Szkoła Europejska w Helsinkach
European School of Helsinki
Adres: Bulevardi 18
00120 Helsinki

Kancelaria: Ms Anita Schadevitz
tel:0295 332 451, fax: +358 40 3477 101

Dyr. (Acting Director) Ms Kristiina Siimes
tel: 0295 332 454

Pierwszym krokiem jest kontakt ze szkołą i zorientowanie się, czy są wolne miejsca.

Informacje dot. wymaganych dokumentów i procedur rekrutacji znajdują się na stronach szkoły: www.eshelsinki.com/join-us/. Kwestionariusze należy wypełnić elektronicznie używając do tego linków:

Nursery & Primary Cycle Application Form

Secondary Cycle Application Form

Annex for S4-S5

Annex for S6-S7

Aby uczeń został przyjęty do szkoły musi zdać teksty kwalifikacyjne. Należy zapoznać się szczegółowo z informacjami podanymi na stronach szkoły.

Dla przykładu opłaty wynoszą:

  • nursery cycle: 1060 euro / term (2120 euro / school year),

  • primary cycle: 1457 euro / term (2914 euro / school year),

  • secondary cycle: 1987 euro / term (3974 euro / school year).

Szkoła Angielska/The English School, adres: Mäntytie 14, 00270 Helsinki, tel. +358 103217920, www.engs.fi. Szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum. Opłata roczna wynosi 673 euro niezależnie od tego, do której klasy uczeń uczęszcza. Obowiązują testy kwalifikacyjne z angielskiego, do liceum, składane są podania w okresie luty-marzec w ogólnym terminie ubiegania się do liceów w FI. Są również testy kwalifikacyjne.

Szkoła Międzynarodowa Kielo/Kielo International School, klasy 1-6, adres: Vanha Helsingintie 2, 00700 Helsinki, tel. +358 40176961, info@kieloschool.fi, rozmowa kwalifikacyjna, opłata roczna wynosi 8700 euro.

W Helsinkach i w okolicach stolicy nauczanie po angielsku odbywa się także w publicznych szkołach podstawowych, do których są teksty kwalifikacyjne.

Szkoła Międzynarodowa w Vantaa (miasto graniczące z Helsinkami)/The International School of Vantaa, 1-9 klas, adres: Hagelstamintie 1, PL 8402, 01030 Vantaa, +358 40 6386378, zobacz

Szkoła Międzynarodowa w Espoo (miasto graniczące z Helsinkami)/The International School of Espoo, 1-9 klas, adres: Lillhemtintie 1,02250 Espoo, tel. 358 9 816 39124 zobacz

Fińskie publiczne szkoły podstawowe w Helsinkach z klasami z językiem nauczania  angielskim i fińskim to np.:

Szkoła podstawowa Ressu/Ressun peruskoulu, klasy 1-9, adres: Lapinlahdenkatu 10, 00180 Helsinki, PL 18301, 00099 Helsingin kaupunki, testy kwalifikacyjne z angielskiego i fińskiego zobacz, Szkoła podstawowa w Maunuli (dzielnicy Helsinek)/Maunulan  ala-asteen koulu, klasy 1-6, adres: Maunulanmäki 5,00630 Helsinki, zobacz. (Szkoły w Helsinkach, gdzie jest realizowana nauka angielskiego, ale trzeba znać też język fiński: Szkoła podstawowa na Kulosaari (dzielnica Helsinek)/Kulosaaren ala-asteen koulu , Szkoła podstawowa w Malmi/Malmin peruskoulu, Szkoła podstawowa w Töölö/ Töölön ala-asteen koulu).

Bezpłatny kurs językowy

Rodzic dziecka, które nie zna języka fińskiego, a będzie posyłane do szkoły w Finlandii, powinien skontaktować się z rejonowym wydziałem oświaty lub dyrektorem szkoły rejonowej i zapytać o kursy nauczania języka fińskiego w klasach przygotowawczych, jeśli chodzi o nauczanie stopnia podstawowego. Odnośnie do liceów i szkół zawodowych należy skontaktować się z miejscowym wydziałem oświaty lub dyrektorem danej szkoły.

Obowiązki i prawa ucznia

Uczeń publicznej szkoły podstawowej w Finlandii ma prawo do bezpłatnych podręczników szkolnych, przyborów, materiałów, środków potrzebnych w procesie nauki oraz do jednego bezpłatnego ciepłego posiłku podczas dnia nauki w szkole. Ma też prawo do bezpłatnego dojazdu do szkoły, jeśli odległość domu od szkoły wynosi więcej niż 5 km (ustawa o nauczaniu stopnia podstawowego w § 32 określa w jakich sytuacjach, np. dotyczy też nauczania dodatkowego, i dla kogo dojazd musi być przez gminę zorganizowany).

W szkole można liczyć na pomoc i pokierowanie dziecka do psychologa/lekarza – na okresowe przeglądy stanu zdrowia lub stomatologa – na okresowe przeglądy stomatologiczne. Usługi te są bezpłatne.

Platforma elektroniczna Wilma 

Wilma jest platformą elektroniczną stosowaną przez szkoły podstawowe, licea oraz szkoły zawodowe. Jest narzędziem do zapisu ocen ucznia, jego nieobecności oraz utrzymywania kontaktów szkoły z opiekunami uczniów i odwrotnie. Spełnia rolę dawnego dzienniczka. Szacuje się, że 95% szkół w Finlandii stosuje ten system. Ostatnio zgłaszanie dziecka do szkoły odbywa się też za pomocą usługi w Wilmie.

Rok szkolny

Odnośnie do dat rozpoczęcia i zakończenia roku szkolnego, przerw semestralnych, ferii i wakacji w Finlandii istnieje zarys harmonogramu, który w danym roku szkolnym niewiele się różni od harmonogramu na rok 2020/2021.

Wiele gmin opublikowało na swoich stronach internetowych daty semestrów oraz przerw i wakacji szkolnych odnośnie do nauczania stopnia zerowego, podstawowego, średniego i nauczania zawodowego.

Rok szkolny 2020/2021 rozpoczyna się niemal we wszystkich szkołach podstawowych w 33 tygodniu, przeważnie w dniu 12 sierpnia 2020 r., a zakończy się 5 czerwca 2021 r.

Przerwy jesienne (4 dni wolne) są zaplanowane na 42 – 43 tydzień.

Przerwa na Boże Narodzenie obejmuje okres od 21 lub 23 grudnia 2020 r. do 6 stycznia 2021 r.

Semestr wiosenny rozpocznie się 7 stycznia 2021 r.

Przerwy zimowe były zaplanowane w różnych miastach stopniowo. W dniach 22-26 lutego 2021 r. przerwę zimową będą miały szkoły w stolicy i okolicach oraz w Turku i Pori. W dniach 1-5 marca 2021 r. szkoły w Wazie, Jyväskylä, Tampere, Kotce i Lappeenrancie. W dniach 8-12 marca 2021 r. przerwę zimową będą miały szkoły w gminach Północnej i Wschodniej Finlandii, np. w Kuopio, Joensuu i Rovaniemi.

Dla wszystkich szkół zaplanowano przerwę na Wielkanoc między 2 a 5 kwietnia 2021 r., wolnym dniem będzie 13 maja z okazji święta Wniebowstąpienia Pańskiego. Dzień Niepodległości 6 grudnia oraz 1 maja wypadają w tym roku szkolnym w weekendy.

Pomoc władz lokalnych

W przypadku trudnej sytuacji materialnej lokalne władze z sektora opieki społecznej mogą udzielić rodzinie pomocy materialnej, pomocy materialnej na uprawianie hobby dziecka, na zakup ubrań, niezbędne wyposażenie do odbywania nauki, leczenie itp. W sytuacji gdy dana osoba czy rodzina potrzebuje wsparcia finansowego może zapytać o nie, zgłaszając się do oddziału opieki społecznej (socjalnej) w swoim rejonie. Pracownik socjalny takiego oddziału żąda zwykle przedłożenia dokumentów dotyczących wynagrodzenia z pracy, czy pobieranych zasiłków i dodatków społecznych oraz innych źródeł dochodu. Należy być także przygotowanym do przedstawienia wydatków na utrzymanie swoje/rodziny, np. opłat za mieszkanie, wodę, energię elektryczną etc.

Sektor opieki społecznej udziela usług dla rodzin, rodzin z dziećmi, oferuje usługi dla dzieci/osób niepełnosprawnych i dla dzieci/osób wymagających wsparcia innych w życiu codziennym, pomaga w sytuacjach uzależnień, przyznaje zasiłek na utrzymanie, troszczy się o poradnictwo dla gospodarstw domowych i osób z zadłużeniem, wspiera w zatrudnieniu, kieruje na rehabilitacje zawodową oraz udziela usług dla imigrantów.

Wychowanie
 

Obowiązki i prawa rodzica

Rodzice dziecka są jego opiekunami. Ojcostwo wynika bądź z domniemania prawnego (w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim) bądź z uznania ojcostwa. Co do zasady opiekę nad dzieckiem sprawują obydwoje rodzice. Rodzice mogą jednak uzgodnić między sobą co do tego, że tylko jedno z nich zostanie opiekunem dziecka. Mogą także uzgodnić odpowiednie dla siebie rozwiązanie w zakresie alimentów na dziecko oraz prawa do kontaktów z nim. Jeżeli takie uzgodnienie zostało zatwierdzone przez Komisję ds. Socjalnych (Sosiaalilautakunta), właściwą ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, wówczas zmiana treści uzgodnienia może być dokonana, jeśli warunki uległy zmianie lub gdy jest ku temu powód. Zmiana treści uzgodnienia następuje na podstawie nowego wspólnego uzgodnienia lub decyzji sądu. Jeżeli rodzicom nie uda się zawrzeć wspólnie umowy co do opieki nad dzieckiem oraz spotkań z dzieckiem, wtedy jedno z rodziców może wnieść sprawę do sądu rejonowego. Sprawę do sądu może wnieść także Komisja ds. Socjalnych lub inna osoba niż rodzic, która sprawuje nad dzieckiem opiekę. Sprawa jest zwykle rozpatrywana przez sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Sąd przy podejmowaniu decyzji bierze pod uwagę dobro dziecka w danej sytuacji rodzinnej i jego opinię, o ile dziecko jest na tyle dojrzałe, by móc taką opinię wyrazić.

W Finlandii te same prawa i obowiązki dotyczą obojga rodziców. Rodzice posiadają prawo i obowiązek troszczenia się o dobrostan swego dziecka. Ich zadaniem jest opiekowanie się i wychowywanie dziecka w środowisku dającym mu poczucie bezpieczeństwa i bodźce do rozwoju oraz umożliwianie mu odbywania nauki i zdobywania wykształcenia. W Finlandii w procesie wychowywania dziecka nie wolno stosować kar cielesnych, ani żadnego rodzaju przemocy uznanych w kraju za przestępstwo.

Prawo fińskie nie określa, w jakim wieku dziecko może być pozostawione samo w domu. Zgodnie z ustawą o ochronie dzieci władze mogą zareagować w sytuacji, gdy zaniedbanie opieki nad dzieckiem stwarza zagrożenie dla jego rozwoju.

System świadczeń socjalnych

Lokalne władze pomagają, wspierając niezamożne rodziny finansowo. Zasiłki i dodatki z puli środków państwowych przeznaczone dla rodzin z dziećmi w Finlandii są wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Kansaneläkelaitos, dalej jako: KELA). Podane informacje dotyczą osób należących do systemu opieki zdrowotnej i społecznej w Finlandii. Odnośnie do przyznawania niektórych zasiłków KELA ustanowiła pewne uwarunkowania. Występując o dany zasiłek czy dodatek KELA sprawdza, czy dana osoba mieszka w kraju na stałe lub czy ma prawo do zabezpieczenia socjalnego na podstawie wykonywania w tym kraju pracy. Oceniając charakter pobytu fiński zakład ubezpieczeń społecznych bierze pod uwagę, np. powrót z zagranicy do Finlandii jako kraju rodzinnego, dłuższy okres wykonywania pracy w Finlandii lub związki rodzinne z osobą mieszkającą już w Finlandii. KELA może uznać zamieszkiwanie na stałe również w sytuacji, gdy dana osoba zamieszkiwała w Finlandii wcześniej przez rok.

Zasiłki i dodatki z puli środków państwowych przeznaczone dla rodzin z dziećmi w Finlandii są następujące:

  • wyprawka bądź ekwiwalent pieniężny dla kobiety ciężarnej/äitiysavustus,
  • zasiłki rodzicielskie/vanhempainpäivärahat,
  • dodatek na dziecko/lapsilisä,
  • zasiłki na opiekę nad dzieckiem/lastenhoidon tuet,
  • zasiłki na rzecz chorego dziecka lub niepełnosprawnego/sairaan ja vammaisen lapsen tuet,
  • alimenty z puli środków państwowych/elatustuki.

Zasiłki rodzicielskie to wspólna nazwa dla form pomocy finansowej dla rodziców dziecka ze środków państwowych i zasiłkami tymi są:

  • zasiłek macierzyński/äitiysraha,
  • specjalny zasiłek macierzyński/erityisäitiysraha,
  • zasiłek ojcowski/isyysraha,
  • zasiłek dla rodzica/vanhempainraha.

Wyprawka bądź ekwiwalent pieniężny dla kobiety ciężarnej/äitiysavustus:

  • wyprawka lub ekwiwalent pieniężny w wysokości 170 euro,
  • warunek otrzymania to m.in.: odbycie wizyty kontrolnej u lekarza w ośrodku zdrowia lub w przychodni dla kobiet w ciąży przed końcem piątego miesiąca ciąży czyli najpóźniej w 18. tygodniu ciąży.

Zasiłki rodzicielskie/vanhempainpäivärahat lub specjalny zasiłek macierzyński

Zasiłek macierzyński:

  • można otrzymać najwcześniej 50 dni, najpóźniej 30 dni przed dniem narodzin dziecka,
  • wypłacany jest przez 105 dni roboczych,
  • z tego przez 18 dni roboczych ojciec dziecka może wykorzystać w tym samym czasie co matka, gdy oboje pobierają zasiłki macierzyński i ojcowski.

Specjalny zasiłek macierzyński można uzyskać, gdy:

  • kobieta w ciąży jest narażona na szkodliwy wpływ środków chemicznych, napromieniowanie lub chorobę zakaźną i tych szkodliwych czynników nie da się uniknąć w pracy lub pracodawca nie jest w stanie zorganizować innych zadań roboczych,
  • warunkiem przyznania ww. zasiłku jest m.in. przynależność do systemu opieki zdrowotnej i społecznej w Finlandii przez okres 180 dni przed datą narodzin dziecka.

Zasiłek ojcowski/isyysraha:

  • przysługuje ojcu zaraz po narodzinach dziecka,
  • obejmuje 54 dni robocze, czyli ok. 9 tygodni, z czego maksymalnie 18 dni roboczych może zostać wykorzystane przez ojca w czasie, kiedy matka dziecka otrzymuje zasiłek macierzyński lub rodzicielski, resztę przysługujących dni (po wykorzystaniu 18 dni roboczych) ojciec może wykorzystać w dwóch okresach czasu po tym, jak zakończono wypłacanie zasiłku rodzicielskiego.

Zasiłek  dla rodzica:

  • następuje po zasiłku macierzyńskim,
  • przysługuje przez okres ok. pół roku: 158 dni roboczych,
  • rodzice mogą również pracować w tym okresie w niepełnym wymiarze godzin i sprawować na zmianę opiekę nad dzieckiem.

Dodatek na dziecko/lapsilisä:

  • przysługuje na rzecz dziecka od miesiąca następującego po miesiącu narodzin dziecka do 17. roku jego życia,
  • jeżeli rodzice nie mieszkają razem mogą uzgodnić, które z nich będzie pobierać dodatek na dziecko, jeśli nie są w stanie uzgodnić tego, dodatek jest wypłacany temu rodzicowi, z którym dziecko zamieszkuje i który się nim opiekuje oraz wychowuje go. KELA uzyskuje informacje dot. miejsca zamieszkania dziecka bezpośrednio z Urzędu Cyfryzacji i Ewidencji Ludności. Gdy dziecko przeprowadza się do drugiego rodzica, rodzic ten może wystąpić z podaniem do KELI o przyznanie mu dodatku na dziecko. W innych sytuacjach dot. zmiany konta bankowego, na który będzie przesyłany dodatek na dziecko KELA prosi o informowanie o tym w usłudze interenetowej KELI lub za pomocą kwestionariusza KELI – Y 121,
  • wysokość dodatku na dziecko: na pierwsze dziecko – ok. 95 euro/miesięcznie, na drugie – ok. 105 euro/miesięcznie, na trzecie ok. 134 euro/miesięcznie, na czwarte – 163 euro/miesięcznie, na piąte i każde kolejne – ok. 183 euro/miesięcznie,
  • matka wychowująca samotnie dziecko otrzymuje dodatkowo ok. 63 euro/miesięcznie na każde dziecko.

Zasiłki na opiekę nad dzieckiem/lastenhoidon tuet:

  • zasiłek na opiekę nad dzieckiem w domu/kotihoidon tuki,
  • zasiłek na opiekę prywatnej osoby nad dzieckiem/yksityisen hoidon tuki,
  • uzgadniane wsparcie finansowe na opiekę nad dzieckiem/joustava hoitoraha,
  • częściowe wsparcie na opiekę nad dzieckiem/osittainen hoitoraha.

Zasiłek na opiekę nad dzieckiem w domu/kotihoidon tuki:

  • mogą otrzymywać: rodzic opiekujący się dzieckiem w domu, małżonek/małżonka lub partner/partnerka rodzica mieszkający w tym samym gospodarstwie domowym, inna osoba troszcząca się o dziecko lub zatrudniona opiekunka do dziecka,
  • wypłacany jest w okresie, kiedy dziecko ukończy 9 miesięcy do ukończenia przez niego 3 lat,,
  • zasiłek składa się z 3 kwot: wsparcia na opiekę niezależnego od dochodów rodziny, dodatku na opiekę zależnego od dochodów rodziny, możliwego dodatku gminnego,
  • pobieranie innych zasiłków może mieć wpływ na wysokość zasiłku na opiekę nad dzieckiem w domu, np. przy pobieraniu zasiłku macierzyńskiego nie można uzyskać zasiłku na opiekę nad dzieckiem w domu.

Zasiłek na opiekę prywatnej osoby nad dzieckiem/yksityisen hoidon tuki:

  • może otrzymywać: prywatna opiekunka zatrudniona do opieki nad dzieckiem, prywatne przedszkole, osoba, która wykonuje pracę opiekunki przedszkolnej (np. opiekując się grupą kilkorga dzieci w swym domu) i dokonała zgłoszenia swych usług do gminy, osoba spokrewniona z dzieckiem, ale nie mieszkająca z nim pod samym adresem,
  • wypłacany jest w okresie, gdy dziecko ukończy 9 miesięcy do pójścia dziecka do 1 klasy szkoły podstawowej,
  • zasiłek składa się z 3 kwot: wsparcia na opiekę niezależnego od dochodów rodziny, dodatku na opiekę zależnego od dochodów rodziny, możliwego dodatku gminnego.

Uzgodnione wsparcie finansowe na opiekę nad dzieckiem/joustava hoitoraha:

  • można otrzymywać, pracując do 30 godzin tygodniowo i opiekując się przez resztę czasu dzieckiem do 3 lat.

Częściowe wsparcie finansowe na opiekę nad dzieckiem/osittainen hoitoraha:

  • można otrzymywać, pracując do 30 godzin tygodniowo z powodu opiekowania się dzieckiem,
  • wsparcie to przeznaczone jest na opiekę nad dzieckiem uczęszczającym do 1. lub 2. klasy szkoły podstawowej.

Zasiłki na rzecz chorego lub niepełnosprawnego dziecka /sairaan ja vammaisen lapsen tuet:

  • można uzyskać, gdy dziecko poniżej 16. roku życia wymaga regularnej opieki i rehabilitacji z powodu inwalidztwa bądź choroby, opieka jest opieką szerszą niż normalnie i trwa co najmniej 6 miesięcy, sama diagnoza dziecka nie wystarcza do przyznania zasiłku i rozważana jest skala opieki i rehabilitacji.

Alimenty z puli środków państwowych/elatustuki:

  • KELA może w sytuacji rozwodu rodziców wypłacać na rzecz dziecka alimenty z puli środków państwowych, jeżeli rodzic zobowiązany do płacenia alimentów nie płaci ich lub gdy kwota alimentów jest niższa od alimentów płaconych przez KELĘ,
  • alimenty wypłacane przez KELĘ są wypłacane jako pełna kwota w wysokości 167,01 euro miesięcznie lub od tej kwoty są odjęte alimenty rodzica.

KELA ustala wysokość zasiłku macierzyńskiego, ojcowskiego i zasiłku dla rodzica na podstawie rocznych dochodów danego rodzica. Zasiłki te są zawsze niższe od dochodów rodzica i stanowią ogólnie ok. 70% jego normalnych dochodów.

Warunkiem uzyskania zasiłków rodzicielskich jest przynależność do systemu opieki zdrowotnej i społecznej w Finlandii lub także przynależność do systemu opieki zdrowotnej i społecznej  w Finlandii przez co najmniej 180 dni roboczych przed datą narodzin dziecka. Zaliczony może być także okres obowiązywania ubezpieczenia społecznego w innym państwie UE lub państwie EWG, w Szwajcarii lub Izraelu. Przeprowadzając się do Finlandii warto zapoznać się z informacjami w pukcie Do FI z zagranicy/ Ulkomailta Suomeen na stronach KELI www.kela.fi.

Zapytania w sprawie zasiłków dla rodzin z dziećmi pod numerem telefonu KELI + 358 20 692 206.

Problemy wychowawcze

W przypadku problemów wychowawczych rodzicom proponowana jest pomoc terapeutów rodzinnych, psychologów z przychodni rodzinnych, w niezwykle trudnych przypadkach dzieci mogą być umieszczone poza domem w ośrodkach opieki. W przypadku problemów wychowawczych z dziećmi dobrze jest porozmawiać z wychowawcą w szkole i zapytać o możliwość uzyskania pomocy, np. od psychologa lub kuratora szkolnego. Pomocy można też szukać w Przychodni Rodzinnej (Perheneuvola). Zwykle Przychodnia Rodzinna współpracuje z władzami sektora opieki społecznej i sygnalizuje im potrzebę udzielenia pomocy rodzinie. Taka pomoc może być np. doraźną pomocą pracownika socjalnego w środowisku domowym. Sytuacje, które mogą spowodować wkroczenie władz z sektora opieki społecznej, to np. sytuacje pozostawiania dzieci bez opieki, skarżenia się dzieci na niewłaściwe postępowanie rodziców, stosowanie kar cielesnych, przemocy, zaniedbywanie przez nich troski o jedzenie, ubranie dzieci etc. Władze opieki społecznej mogą otrzymać zgłoszenie np. od sąsiadów, w drastycznych sytuacjach (np. alkoholizm czy narkomania rodziców, stosowanie kar cielesnych, znęcanie się nad dzieckiem) dziecko może zostać zabrane z domu do ośrodka opieki zanim zapadnie wyrok sądowy. Pracownicy sektora opieki społecznej mają prawo do takiego działania w oparciu o przepisy ustawy o ochronie dzieci.

Gdy osoba niepełnoletnia popełniła przestępstwo, zażywała narkotyki lub doświadczyła przemocy w rodzinie policja zgłasza o tym opiece społecznej, która może podjąć decyzję o zabraniu młodego człowieka z domu i pracuje z nim oraz jego rodziną na rzecz zażegnania danej sytuacji.

Gdy dziecko trafi do pieczy zastępczej lub służby opieki społecznej zaczną interesować się rodziną dobrze jest od razu wyjaśnić, jaka jest główna przyczyna takiego postępowania służb, przedstawić swoje argumenty i opis sytuacji, zwrócić uwagę na okoliczności, dlaczego do takiej sytuacji doszło,  zasygnalizować o ewentualnej jednorazowości sytuacji, podać rozwiązania na przyszłość zapobiegające powtórzeniu się jej. Ewentualnie warto zapytać o formy pomocy rodzinie na miejscu w domu. Ogólnie pożądane jest zachowanie spokoju i współpraca z urzędnikami lokalnymi.

Problemy rodzinne

Rozwód rodziców

Małżonkowie mogą występować o rozwód wspólnie lub może to zrobić tylko jedno z nich. Pozew o rozwód wnosi się do sądu rejonowego zgodnego z miejscem zamieszkania jednego z małżonków. Jeżeli pozew rozwodowy wniosła tylko jedna strona, druga zostaje powiadomiona o tym z urzędu. Po wniesieniu do sądu sprawy o rozwód albo przez obie strony bądź przez jedną z nich, małżonkowie mają 6 miesięcy na rozważenie, czy chcą nadal się rozwieść. Te pół roku jest liczone od daty wpływu pozwu o rozwód do sądu rejonowego złożonego przez jedną lub obie strony. Po upływie półrocznego okresu rozwagi należy ostatecznie wystąpić o rozwód, robiąc to w ciągu kolejnych 6 miesięcy. O ile ostatecznie pozew nie wpłynie do sądu sprawa o rozwód zostaje wycofana. Ostateczne wystąpienie z pozwem o rozwód może być dokonane przez obydwie strony lub przez jednego z małżonków (który nie musi być tym, który wniósł pierwsze podanie o rozwód).

Rozwód może zostać orzeczony bez odbywania przez strony okresu rozwagi, jeżeli małżonkowie pozostawali w separacji przez okres 2 lat.

Każda ze stron, jeśli chce może otrzymać rozwód nawet, gdyby druga strona nie wyrażała na to zgody.

Separacja

Podczas trwania związku małżeńskiego jedno z małżonków może wystąpić do sądu rejonowego zgodnego z miejscem ich zamieszkania o zakończenie pożycia małżeńskiego, czyli o separację sądową. Wystąpienie o separację nie wymaga ubiegania się o rozwód, jakkolwiek może być orzeczona w związku z wystąpieniem o rozwód. Wystąpienie o separację sądową nie wymaga uzasadnienia, ale uzasadnianie separacji  jest często stosowane w sytuacjach przemocy w rodzinie.

Po podjęciu przez sąd decyzji o separacji małżonków można wystąpić do sądu o wydanie decyzji, które z małżonków może pozostać we wspólnym domu i zobowiązać drugą stronę do wyprowadzenia się, co może także oznaczać, iż małżonek, w którego posiadaniu jest lokal mieszkalny będzie musiał się z niego wyprowadzić. Pozostający w lokalu małżonek może zostać upoważniony przez sąd do korzystania z ruchomości, wyposażenia roboczego, czy też ruchomości przeznaczonych do codziennego użytku drugiej strony lub dzieci, które znajdują się w mieszkaniu i należą do drugiej strony.

Zakończenie pożycia małżeńskiego, czyli separacja sądowa może być natychmiast wprowadzona w życie niezależnie od ewentualnego wniesienia zażalenia przez drugą stronę i ciągle obowiązuje. Decyzja o separacji może ulec później zmianie, o ile ulegną zmianie pewne uwarunkowania. Może też zostać wycofana, gdy podział lub rozdział  wspólnoty małżeńskiej stanie się prawomocny. Decyzja o separacji zostaje zniesiona automatycznie po upływie 2 lat, jakkolwiek podział lub rozdział wspólnoty małżeńskiej nie byłby jeszcze prawomocny.

Pomoc dla rodzin

Organizacje zajmujące się pomocą rodzinom, w  szczególności w przypadku przemocy w rodzinie oraz świadczące bezpłatną pomoc prawną:

  • Ensi- ja turvakotien liitto, www.ensijatirvakotienliitto.fi, Domy tymczasowego schronienia dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie,
  • Nollalinja, www.nollalinja.fi, porady telefoniczne dla osób, które doznają przemocy, tel. 080 005 005,
  • Monika-naiset liitto ry, www.monikanaiset.fi, organizacja oferująca usługi specjalne dla cudzoziemek i ich dzieci posiadająca również dom tymczasowego schronienia,
  • Naisten Linja, www.naistenlinja.fi , porady telefoniczne dla kobiet tel.0800 02400 w godz. 16-20,
  • Rusetti ry, organizacja dla kobiet niepełnosprawnych, email: rusettiry@gmail.com,
  • Turvallisen vanhuuden puolesta – Suvanto ry, www.suvantory.fi, organizacja dla starszych osób wykorzystywanych lub doznających przemocy, porady telefoniczne we wtorki w godz. 13-15 tel. 0800 06776,
  • Exit ry, www.exit.fi, organizacja na rzecz osób wykorzystywanych seksualnie, również dla osób młodych,
  • Ihmisoikeusliitto, www.ihmisoikeusliitto.fi, Organizacja na straży Praw Człowieka.

 

Problemy z prawem
 

System opieki społecznej

Organy opieki społecznej działają wspólnie z innymi władzami pod kątem wykrywania trudnych sytuacji w rodzinie rzutujących przede wszystkim na życie i zdrowie dziecka, czy też innego członka rodziny. Opieka społeczna uruchamia swoje działania np. na podstawie zgłoszenia od członka rodziny czy osoby zaznajomionej z nią, nauczyciela dziecka, sąsiadów rodziny. Służby opieki społecznej mają w drastycznych sytuacjach prawo ingerencji w sprawy rodziny. 

Organy opieki społecznej mogą w sytuacjach nagłych i drastycznych same podejmować decyzje o bezzwłocznym zabraniu dziecka spod opieki rodzica/rodziców zanim zostanie podjęta decyzja sądu administracyjnego. Zwykle odpowiedzialny pracownik opieki społecznej, który skierował dziecko np. pod opiekę publicznego ośrodka opieki nad dziećmi dokonuje szybko zgłoszenia do sądu i sąd wydaje równie szybko swoją decyzję w tej sprawie. Takimi nagłymi sytuacjami dotyczącymi zaniedbania opieki nad dziećmi powodującymi interwencję służb opieki społecznej są: drastyczne zaniedbanie przez opiekuna/opiekunów obowiązków dotyczących opieki nad dzieckiem, alkoholizm lub używanie środków narkotyzujących przez opiekuna/opiekunów, ciężka choroba opiekuna, który nie jest w stanie zapewnić dziecku normalnej opieki.

Jeżeli dziecko, które ukończyło 12. rok życia lub opiekunowie uważają decyzję o bezzwłocznym umieszczeniu dziecka poza domem pod opieką z ramienia organu opieki społecznej za decyzję niesłuszną mogą występować do sądu administracyjnego  o wydanie decyzji w tej sprawie. Od decyzji sądu administracyjnego można odwoływać się do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dostęp do pomocy prawnej

W przypadku niezadowolenia obywatela z uzyskanej usługi zdrowotnej, opieki społecznej, leczenia lub złego potraktowania go, czy też w sytuacji, gdy potrzebuje porad dotyczących jego praw w zakresie usług sektora opieki zdrowotnej i społecznej obywatel ten może zwrócić się do Rzecznika ds. Opieki Zdrowotnej i Społecznej (Sosiaali-  ja potilasasiamies) w swojej gminie.

Poradnictwo dla Obywateli (Kansalaisneuvonta) jest portalem poradnictwa w zakresie świadczenia usług publicznych dla obywateli, pomagając im znaleźć odpowiedniego urzędnika/urząd lub usługę publiczną on-line w celu załatwienia danej sprawy. Za pomocą Poradnictwa dla Obywateli nie można jednak wnosić spraw urzędowych, Poradnictwo dla Obywateli nie może także pośredniczyć w przekazywaniu urzędnikom treści rozmów telefonicznych.

Obywatele mają prawo do składania skarg na decyzje władz i tego rodzaju skargi rozpatruje z zasady Sąd Administracyjny (Hallinto-oikeus). Większość skarg dotyczy zasiłków i dodatków społecznych. W sytuacji niezadowolenia z decyzji podjętej przez Sąd Administracyjny, można wystąpić o zgodę na odwołanie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego (Korkein hallinto-oikeus). Każdy obywatel może też wnieść skargę do Państwowego Urzędu Administracji Terenowej AVI, do jednostki ds. zabezpieczenia prawnego w sytuacji naruszenia podstawowych praw człowieka i zabezpieczenia prawnego odnośnie do wszystkich form działalności podlegających nadzorowi urzędu, może też wnieść sprawę do Kanclerza Sprawiedliwośći (Oikeuskansleri) lub do Rzecznika Prawa/Ombudsmana w Parlamencie (Oikeusasiamies) w przypadku, gdy podejrzewa urzędnika o postępowanie niezgodne z prawem. Należy jednak pamiętać, że w tym samym czasie Kanclerz i Rzecznik nie mogą zajmować się tą samą sprawą.

Pełnomocnik z urzędu

Obywatel, którego dochody są niskie i nie wystarczają na pokrycie pomocy prawnej udzielanej przez adwokatów bądź radców prawnych, może uzyskać bezpłatną lub niskopłatną pomoc prawną finansowaną z puli środków państwowych i udzielaną przez Biura Pomocy Prawnej (Oikeusaputoimistot, https://oikeus.fi/oikeusapu/fi/). Do zakresu pomocy udzielanej przez Biura Pomocy Prawnej należy poradnictwo prawne, czynności prawne oraz wspomaganie prawne w procesie sądowym, a także przed urzędami oraz zwalnianie z niektórych opłat dotyczących  rozpatrywania danej sprawy.

W Finlandii działa również Związek Adwokatów (Suomen Asianajajaliitto), który zrzesza adwokatów z różnych dziedzin prawa i potrafi ukierunkować klienta na wybór odpowiedniego adwokata. Usługi prawne są w Finlandii drogie. Warto wspomnieć, że Związek Adwokatów organizuje dyżury w 14 miejscowościach na terenie całej Finlandii, udzielając bezpłatnych podstawowych porad i dyżurujący adwokat kieruje do adwokata o danej specjalizacji lub do właściwego urzędnika/urzędu. Na stronach Związku można znaleźć ogłoszenia o datach i miejscach, gdzie odbywa się ww. dyżur (np. wiosną 2020 r. dyżury w Helsinkach odbywają się w bibliotece w dzielnicy Töölö).

W Finlandii w wielu miastach istnieją Państwowe Biura Pomocy Prawnej/Valtion oikeusaputoimistotwww.oikeus.fi/oikeusapu, w których można pytać o porady prawne i zostać skierowanym do prawnika danego biura. W zależności od dochodów danej osoby takie usługi prawne opłacane są w całości lub po części przez państwo i pokrywają wszelkie czynności prawne, w tym reprezentowanie klienta w sądzie.

Tu znajdziesz pomoc
 

Lista kontaktów w Finlandii

  • Wydział Oświaty w Helsinkach/Opetusvirasto Helsinki, adres: Töysänkatu 2D, 00510 Helsinki, PL 51300, 00099 Helsingin kaupunki, tel. + 358 9 310 86 00,
  • Zarząd Nadzoru Szkolnictwa/Opetushallitus, adres: Hakaniemenranta 6, PL 380, 00530 Helsinki, tel. +358 29 533 1000. www.oph.fi,
  • Jednostka Urzędu m. Helsinki – porady telefonicznie odnośnie szkolnictwa podstawowego, szkolnictwa drugiego stopnia tel. + 358 9 310 44 986,
  • Urząd ds. Wychowania i Oświaty w Turku/ Kasvatus ja opetusvirasto, adres: Yliopistonkatu 27, 20100 Turku tel. +358 2 330 000, zobacz,
  • Oddział w Urzędzie miasta Tampere wychowania i edukacji przedszkolnej oraz szkolnictwa: zobacz,
  • Informacje dot. podstawowego stopnia nauczania w Finlandii, wyboru szkoły: zobacz
  • Państwowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych KELA,www.kela.fi, sprawy międzynarodowe tel. 020 634 0200 (z zagranicy +358 20 634 0200), kela.fi, obsługa po fińsku i angielsku. Zapytania dot. zabezpieczenia socjalnego przy przeprowadzaniu się do Finlandii.
  • Policja poliisi.fi,
  • Telefon alarmowy: 112,
  • Ochrona dzieci/Lastensuojelu lastensuojelu.fi,
  • Przychodnie Rodzinne/Perheneuvola, np. Przychodnie Rodzinne w Helsinkach: zobacz,
  • Biura Pomocy Prawnej/Oikeusaputoimistot, zobacz,
  • Sądy zobacz,
  • Związek Adwokatów w Finlandii/ Suomen Asianajajaliitto, adres: Simonkatu 12 B 16, 00100 Helsinki, tel. + 358 9 6866120, www.asianajajaliitto.fi,
  • Urząd Kanclerza Prawa/Oikeuskanslerinvirasto, PL 20, 00023 Valtioneuvosto, adres do uczęszczania: Snellmaninkatu 1 A, Helsinki, tel. 0295 16001, www.okv.fi,
  • Rzecznik ds. Prawa w Parlamecie/Eduskunnan oikeusasiamies, adres pocztowy: 00102 Eduskunta, Arkadiankatu 3, Helsinki,
    tel: +358 9 4321 www.oikeusasiamies.fi
  • Numery telefonów zaufania obejmujące różne sytuacje kryzysowe: zobacz,

Ośrodki społeczne udzielające nagłej pomocy w sytuacjach przemocy w rodzinie: zobacz

 

Lista organizacji polonijnych w Finlandii

Nazwa

Prezes

Strona www

Zjednoczenie Polskie
w Helsinkach

Michał Zieliński

http://www.polonia-finlandia.fi/

Polonijne Towarzystwo Oświatowo-Kulturalne

Aleksandra Michta-Juntunen

http://ptokfin.blogspot.com/

Stowarzyszenie „Forum Polonia”

Stefan Widomski

http://www.forumpolonia.fi/

Lista kontaktów w Polsce

Instytucja

Dane kontaktowe

Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Departament Konsularny

Adres: Al. Szucha 23, 00-580 Warszawa

Telefon: (22) 523-90-00

Strona internetowa: www.gov.pl/web/dyplomacja

Telefon: (22) 523-94-44

E-mail: DK.Sekretariat@msz.gov.pl,  

informacja.konsularna@msz.gov.pl

Ministerstwo Sprawiedliwości

Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich

Adres: Al. Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa

Telefon: (22) 239-07-40

Strona internetowa: zobacz

Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej

Departament Polityki Rodzinnej

Adres: ul. Nowogrodzka 1/3/5,  00‐513 Warszawa

Telefon: (22)250-01-08

Strona internetowa: www.gov.pl/web/rodzina

Telefon: (22) 461-60-60

E-mail: sekretariat.dsr@mrpips.gov.pl

Rzecznik Praw Dziecka

Adres: ul. Chocimska 6, 00-791 Warszawa

Telefon: (22) 583-66-00

Dziecięcy Telefon Zaufania: 800-12-12-12

E-mail: rpd@brpd.gov.pl

Strona internetowa: www.brpd.gov.pl

Rzecznik Praw Obywatelskich

Adres: Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa

Telefon: (22) 551-77-00

Infolinia: 800-676-676

E-mail: biurorzecznika@brpo.gov.pl

Strona internetowa: www.rpo.gov.pl

Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie

Telefon: (22) 599-71-20

E-mail: sekretariat@wcpr.pl

Strona internetowa: www.wcpr.pl

Zielona Linia

(udziela pomocy w zakresie usług rynku pracy i dostępnych świadczeń)

Adres: Centrum Informacyjno-Konsultacyjne Służb Zatrudnienia Zielona Linia, ul. Trawiasta 20b, 15-161 Białystok

Telefon: 19524 (Infolinia)

E-mail: biuro@zielonalinia.gov.pl

Strona internetowa: www.zielonalinia.gov.pl

Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą

Adres: ul. Kielecka 43, 02-530 Warszawa

Telefon: (22) 469-11-26

E-mail: sekretariat@orpeg.pl

Strona internetowa: www.orpeg.pl

Warszawski Ośrodek Interwencji Kryzysowej

Adres: ul. 6-go Sierpnia 1/5, 02-843 Warszawa

Telefon: (22) 855-44-32

E-mail: sekretariat@woik.waw.pl

Wykaz ośrodków interwencji kryzysowej dla poszczególnych województw: zobacz

Stowarzyszenie Polski Komitet Narodowy Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci – UNICEF

Adres: ul. Rolna 175 D, 02-729 Warszawa

Telefon: (22) 568-03-00

E-mail: unicef@unicef.pl

Strona internetowa: www.unicef.pl

Ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”

Telefon: 800-120-002

Strona internetowa: zobacz

Komitet Ochrony Praw Dziecka

Adres: ul. Oleandrów 6, III piętro,  00-629 Warszawa

Telefon: (22) 626-94-19

E-mail: kopd@kopd.pl

Strona internetowa: www.kopd.pl